ケチュア語族

ウィキペディアから、無料の百科事典
ケチュア語族
Runa Simi
発音 IPA: ['ɾu.nɑ 'si.mi]
話される国 アルゼンチン, ブラジル, ボリビア, チリ、コロンビア, エクアドル, ペルー
地域 アンデス山脈
話者数 10,000,000人
言語系統
ケチュマラ大語族?
  • ケチュア語族
表記体系 ラテン文字
公的地位
公用語 ボリビアの旗 ボリビア
ペルーの旗 ペルー
統制機関 ペルーの旗 ケチュア語アカデミー(スペイン語版、ケチュア語族版)
言語コード
ISO 639-1 qu
ISO 639-2 que
ISO 639-3 que – マクロランゲージ
個別コード:
cqu — Chilean Quechua
qub — Huallaga Huánuco Quechua
qud — Calderón Highland Quichua
quf — Lambayeque Quechua
qug — Chimborazo Highland Quichua
quh — South Bolivian Quechua
quk — Chachapoyas Quechua
qul — North Bolivian Quechua
qup — Southern Pastaza Quechua
qur — Yanahuanca Pasco Quechua
qus — Santiago del Estero Quichua
quw — Tena Lowland Quichua
qux — Yauyos Quechua
quy — Ayacucho Quechua
quz — Cusco Quechua
qva — Ambo-Pasco Quechua
qvc — Cajamarca Quechua
qve — Eastern Apurímac Quechua
qvh — Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua
qvi — Imbabura Highland Quichua
qvj — Loja Highland Quichua
qvl — Cajatambo North Lima Quechua
qvm — Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua
qvn — North Junín Quechua
qvo — Napo Lowland Quechua
qvp — Pacaraos Quechua
qvs — San Martín Quechua
qvw — Huaylla Wanca Quechua
qvz — Northern Pastaza Quichua
qwa — Corongo Ancash Quechua
qwc — Classical Quechua
qwh — Huaylas Ancash Quechua
qws — Sihuas Ancash Quechua
qxa — Chiquián Ancash Quechua
qxc — Chincha Quechua
qxh — Panao Huánuco Quechua
qxl — Salasaca Highland Quichua
qxn — Northern Conchucos Ancash Quechua
qxo — Southern Conchucos Ancash Quechua
qxp — Puno Quechua
qxr — Cañar Highland Quichua
qxt — Santa Ana de Tusi Pasco Quechua
qxu — Arequipa-La Unión Quechua
qxw — Jauja Wanca Quechua
テンプレートを表示

ケチュア語族(ケチュアごぞく、ケチュア語: Runa Simi、スペイン語: quechua)は、南アメリカで話されている言語グループ(またはマクロランゲージ)である。総称して、ケチュア語とも。

現在では、ボリビア、ペルー、エクアドル、チリ北部、コロンビア南部など、主に南米大陸各国で1300万人が使用している。ボリビアとペルーでは公用語の一つになっている。過去にはインカ帝国において公用語であった。

なお、言語学的に厳密な分類では「ケチュア語」という単一の言語は存在しない。一般にケチュア語と呼ばれる言語は大きく分けても10以上、細かく分ければ60以上の語彙も文法も異なる言語からなる語族である。ケチュア系の諸言語が現在のような広い範囲で通用するようになったのは、インカ帝国滅亡後にヨーロッパからやってきた宣教師たちが当時の標準語としてクスコ語(英語版)の訓練を受け、南米各地に赴任した結果である[1]。

言語系統

言語系統的には、ケチュア語族で独立した一つの語族を形成するとみられるが、その上位には、アイマラ語と合わせてケチュマラ大語族(英語版)を構成するとする説や、更に上位に、アラワク語族、ヒヴァロ語族(英語版)、トゥカノ語族(英語版)、モヴィマ語 などと合わせてアンデス・赤道大語族を構成するとする説もある。

下位分類

ケチュア語語源の言葉

ケチュア語から日本語に入った外来語としては、ジャーキー(スペイン語形: charki, 干し肉、例えばビーフ「ジャーキー」)、コンドル(kuntur)などがあるが、いずれもスペイン語を介しているため、本来のケチュア語とは音声が異なっている。

文法

単語は基本的な語根といくつかの接尾辞からなる。

基本的な語順はSOVである。

代名詞

ケチュア語には一人称の複数形が二つあり、一つは話者が聞き手を含めたい場合(私たちとあなた)、もう一つは聞き手を含まない場合(あなた以外の私たち)に使用される。

単数 複数
一人称 Ñuqa Ñuqanchik

Ñuqayku

二人称 Qam Qamkuna
三人称 Pay Paykuna

発音 

語彙

以下は1から10の数詞のリストである。表記には国際音声記号(IPA)の記号を用いている。

数字 ケチュア祖語 ケチュア語I ケチュア語II
ウアイラスウアヌコウアンカパカラオス カハマルカ インバブラサラサカテナ アヤクチョクスコボリビアサンティアゴ
'1' *suk hukhukhuk, sukhuk suχ ʃuxʃuhʃuk hukhuxuxsuk
'2' *iʂkaj iʃkajiʃkajiʃkajiʃkaj iʃkaj iʃgajiʃkiiʃki iskajiskajiskajiʃkaj
'3' *kimsa kima, kimsakimsakimsakima kimsa kinsakinsakinsa kimsakinsakinsakimsa
'4' *ʈʂusku ʧuskuʧuskuʈʂuskuʈʂusku ʈʂusku ʧuskuʧuskuʧusku tawatawatawataa
'5' *piʧqa piʦqapiʧɢapiʧʔapisχa piʧqa piʧapiʧkapiʧka piʧχapisqapʰiʃqapiʃqa
'6' *suqta huqtasuχtasuʔtahuχta suχta suktasuktasukta suχtasuqtasuhtasuqta
'7' *qanʈʂis qanʧisɢanʧisʔanʈʂisʁanʈʂis qanʈʂis kanʧiskanʧiskanʤis χanʧisqanʧisqanʧisqanʧis
'8' *pusaq puwaqpusaχpusaːpuwaχ pusaχ pusaxpusahpusak pusaχpusaqpusahpusaq
'9' *isqun isqunisɢunisʕunisʁun isqun iskuniskuniskun isχunisqunhisqʼunisqun
'10' *ʈʂunka ʧuŋkaʧuŋkaʈʂunkaʈʂuŋka ʈʂuŋga ʧuŋgaʧuŋgaʧuŋga ʧuŋkaʧunkaʧuŋkaʧuŋka

脚注

  1. ↑ 『月刊言語』1991年5月号62-63ページ参照

関連項目

外部リンク